G├ťNCEL

“├çOCUKLARIMIZIN MEDYADAK─░ TEMS─░L─░N─░ KONU┼×MAMIZ GEREK─░YOR”

20 Kas─▒m D├╝nya ├çocuk Haklar─▒ g├╝n├╝n├╝n ├Ânemine dikkat ├žeken ─░stinye ├ťniversitesi ─░─░SBF Radyo, Sinema ve Televizyon B├Âl├╝m├╝ Ba┼čkan─▒ Do├ž. Dr. Aybike Sertta┼č, Bir├žok boyutta ortaya ├ž─▒kan, kitlelere aktar─▒l─▒rken do─čru bilinen yanl─▒┼člara sebep olabilen ve medya taraf─▒ndan i┼členirken olu┼čturdu─ču toplumsal alg─▒yla kamuoyunun en g├╝ncel tart─▒┼čma konular─▒ aras─▒nda yer alan ├žocuk haklar─▒ ve ├žocuk istismar─▒ konusunu t├╝m detaylar─▒yla de─čerlendirdi.

ÔÇśÔÇÖ├çocuk haklar─▒ meselesi temelde iki ana ba┼čl─▒k alt─▒nda ┼čekilleniyor. Bunlar; ├žocuklar─▒n, yeti┼čkin bireyler gibi haklara sahip olduklar─▒ ger├že─či ve geni┼č kitlelere ula┼čan medyada do─čru bir ┼čekilde temsil edilmeleri gereklili─či. ┼×u konuyu tekrar netle┼čtirmemiz gerekiyor: ├çocuklar da bireydir ve haklara sahiptir.ÔÇÖÔÇÖ

ÔÇśÔÇÖMedya bir arac─▒ rol├╝nden ├ž─▒k─▒p toplumu ┼čekillendiren bir ba┼č akt├Âre d├Ân├╝┼čebilir. Bu sebeple ├žocuk haklar─▒ konusunda en az de─činilen konulardan biri olan ├žocuklar─▒n medyada temsilini konu┼čmam─▒z gerekiyor. Ebeveynlerin sosyal medyada yapt─▒klar─▒ payla┼č─▒mlardan, ├žocuklar─▒n rol ald─▒─č─▒ dizi, film ve reklamlara, ├žocuk oyuncular─▒n ailelerinin bu ├žocuklara dair tasarruflar─▒na kadar pek ├žok konu da mercek alt─▒na al─▒nmal─▒.ÔÇÖÔÇÖ

ÔÇśÔÇÖMedya Kullan─▒c─▒s─▒n─▒n Hayata Bak─▒┼č─▒n─▒ ┼×ekillendiriyorÔÇÖÔÇÖ

Toplumsal akt├Ârlerden biri olan kitle ileti┼čim ara├žlar─▒, hemen her konuda sonsuz bir ak─▒┼čla mesajlar aktar─▒r. Andy WarholÔÇÖun da dedi─či gibi herkes medyan─▒n ├Âznesi haline gelebilir. ├ç├╝nk├╝ medyan─▒n yeti┼čtirme fonksiyonu, kullan─▒c─▒n─▒n hayata bak─▒┼č─▒n─▒ ┼čekillendirip ona bir y├Âr├╝nge kazand─▒r─▒r. Medya ya┼čam─▒n s─▒n─▒rlar─▒n─▒ ├žizip, ki┼činin ger├žek hayatta neye nas─▒l bakaca─č─▒n─▒ dikte etmeye ba┼člarsa; bir arac─▒ rol├╝nden ├ž─▒k─▒p toplumu ┼čekillendiren bir ba┼č akt├Âre d├Ân├╝┼čm├╝┼č olur. Tam da bu noktada; ├žocuk haklar─▒ konusunda en az de─činilen konulardan biri olan ├žocuklar─▒n medyadaki temsilini konu┼čmam─▒z gerekiyor.

ÔÇśÔÇÖ├çocuklar Kendilerini Yeti┼čkin Bak─▒┼č─▒n─▒n S─▒n─▒rlar─▒yla SunabiliyorÔÇÖÔÇÖ

─░leti┼čim ara├žlar─▒ tarih boyunca yeti┼čkinler taraf─▒ndan kontrol edildi─či i├žin medyadaki ├žocuklar ├žo─čunlukla nesne olarak temsil edilmektedir. Bu nedenle, ├žocuklar kendilerini g├Âr├╝nmek istedikleri gibi de─čil yeti┼čkin bak─▒┼č─▒n─▒n s─▒n─▒rlar─▒ ile sunarlar.  Buna g├Âre ├žocuklar haberin bir par├žas─▒ oldu─čunda, onlara s─▒n─▒rl─▒ roller verilir. Haberlerde ├žocuklar─▒n g├Âr├╝nt├╝leri s─▒kl─▒kla sava┼č, k─▒tl─▒k gibi yeti┼čkinlerin dikkatini uyand─▒rmak i├žin kullan─▒l─▒r. Sansasyonel veya trajik unsurlar ta┼č─▒yan haberlerde ├žo─čunlukla ma─čdur ve talihsiz olarak resmedilen ├žocuklar, ma─čdur ya da duygusal ├žekicili─čin nesneleri olarak temsil edilir. Haber medyas─▒ ├žocuklar─▒ yeti┼čkinler aras─▒ndaki g├╝├ž ili┼čkilerine i┼čaret eden k├╝├ž├╝k, korumas─▒z ve ba─č─▒ml─▒ canl─▒lar olarak etiketler.

ÔÇśÔÇÖ├çocuklar─▒n Yeti┼čkin D├╝nyas─▒nda Herhangi Bir ┼×eye Alet Edilmesi ─░stismara GirerÔÇÖÔÇÖ

├çocuk haklar─▒ meselesi temelde iki ana ba┼čl─▒k alt─▒nda ┼čekilleniyor. Bunlar; ├žocuklar─▒n, yeti┼čkin bireyler gibi haklara sahip olduklar─▒ ger├že─či ve ├žocuklar─▒n geni┼č kitlelere ula┼čan medyada do─čru bir ┼čekilde temsil edilmesi gereklili─či. Medyan─▒n istismar ve ┼čiddet vakalar─▒n─▒ nas─▒l aktaraca─č─▒ ├╝zerine bilgi vermeden ├Ânce ┼ču konuyu tekrar netle┼čtirmemiz gerekiyor: ├çocuklar da bireydir ve haklara sahiptir. ─░stismar─▒n; ├žocu─ča fiziksel veya psikolojik olarak k├Ât├╝ davranma, ihmal, cinsel istismar ve ticari ├ž─▒karlar i├žin ├žocu─ču kullanmak gibi geni┼č bir kapsam─▒ vard─▒r. Asl─▒nda, ├žocu─čun yeti┼čkin d├╝nyas─▒nda herhangi bir ┼čeye alet edilmesi de istismara girer. Bu noktada ebeveynlerin sosyal medyada yapt─▒klar─▒ payla┼č─▒mlardan, ├žocuklar─▒n rol ald─▒─č─▒ dizi film ve reklamlara, ├žocuk oyuncular─▒n ailelerinin bu ├žocuklara dair tasarruflar─▒na kadar pek ├žok konu da mercek alt─▒na al─▒nmal─▒d─▒r. ├ľzellikle ebeveynler, sosyal medya payla┼č─▒mlar─▒nda ikilemde kald─▒klar─▒nda kendilerine ┼ču soruyu sorabilirler: ÔÇťBu payla┼č─▒m benim i├žin mi, ├žocu─čum i├žin mi?ÔÇŁ Bu sorunun cevab─▒ payla┼č─▒m─▒n niteli─či konusunda kendilerine fikir verecektir.

“Yay─▒nlar─▒n ─░├žeri─či Sadece Delillere Dayanmal─▒”

Medyan─▒n ├žocu─ča y├Ânelik istismar ve ┼čiddet haberlerindeki rol├╝n├╝n ├žok ├Ânemli oldu─čunu belirtmeye gerek yok. Medyan─▒n bu haberlerdeki i┼člevi, bilgilendirme ve e─čitme ├╝zerine kurulmal─▒d─▒r. Medya metinlerini ├╝reten ki┼čiler, pop├╝ler ve sansasyonel s├Âylemlerden ka├ž─▒nmal─▒d─▒r. Yay─▒nlar─▒n i├žeri─či sadece delillere dayanmal─▒ ve uzman g├Âr├╝┼čleri ile ├žer├ževelenmelidir. Bu t├╝r yay─▒nlarda bir di─čer ├Ânemli konu mahremiyettir. Verilen pek ├žok bilgi ve kullan─▒lan g├Ârseller i├žin ailenin onay─▒ al─▒nmal─▒, m├╝mk├╝n oldu─ču kadar aileyi g├Ârsel olarak tan─▒tmaktan ka├ž─▒n─▒lmal─▒d─▒r. ─░stismar ve ┼čiddet haberlerinde medyan─▒n bir di─čer asli g├Ârevi, yasa yap─▒c─▒larla toplum aras─▒nda k├Âpr├╝ vazifesi g├Ârmek, ├ž├Âz├╝m ├Ânerilerinin tart─▒┼č─▒lmas─▒n─▒ sa─člamak, ki┼či ve kurumlar─▒ sorumluluk almaya ve sistemle y├╝zle┼čmeye te┼čvik etmektir.

“┼×iddetin Haz Duyulan Bir ├ľ─če Gibi Tasvir Edilmesinin ├ľn├╝ne Ge├žilmelidir”

─░stismar ve ┼čiddet haberlerinin aktar─▒m─▒, kamuoyu olu┼čturmak, konu hakk─▒nda medya kullan─▒c─▒lar─▒n─▒ bilin├žlendirmek, konuyu bilimsel ve hukuki verilerle tart─▒┼č─▒p yap─▒c─▒ ├ž├Âz├╝mler ├╝retmek, kamu vicdan─▒n─▒ m├╝mk├╝n olan en az ┼čekilde zedelemek a├ž─▒s─▒ndan hassasiyet gerektirir. Bu ba─člamda haber haz─▒rlan─▒rken ┼čiddetin haz duyulan bir ├Â─če gibi tasvir edilmesinin ├Ân├╝ne ge├žilmelidir. Haber i├žerisinde ÔÇťal├žak├ža, korkun├ž, i─čren├žÔÇŁ gibi a┼č─▒r─▒ duygu i├žeren, tiksinti uyand─▒ran s─▒fatlardan uzak durulmal─▒d─▒r. Mahkeme karar─▒, tutanak, otopsi raporu gibi belgeler kamu yarar─▒ olmad─▒k├ža a├ž─▒klanmamal─▒d─▒r.

“Haberde Fail Yerine ─░stismar Edilene Odaklanan G├Ârsellerden Ka├ž─▒n─▒lmal─▒d─▒r”

Bir di─čer ├Ânemli konu da medyada kullan─▒lan g├Ârseller. Haberde fail yerine istismar edilene odaklanan g├Ârsellerden ka├ž─▒n─▒lmal─▒d─▒r. Bunlar; dramatik g├Ârseller, dur i┼čareti yapan ├žocuk, oyunca─č─▒n─▒ tutan ├žocuk, k─▒nal─▒ eller, korkan, a─člayan, utanan ├žocuk tasviri, gelinlikli ├žocuk gibi s─▒ralanabilir. Son olarak kurban, ma─čdur gibi kelimeler, kurban─▒n iddias─▒ gibi ifadeler m├╝mk├╝n oldu─čunca kullan─▒lmamal─▒d─▒r. ─░stismara ili┼čkin her t├╝rl├╝ yay─▒n faile odaklanmal─▒d─▒r.

“Erkek ├çocuklar Da S─▒kl─▒kla ─░stismar ve ┼×iddet Vakalar─▒na Konu Olmaktad─▒r.”

Sadece k─▒z ├žocuklar─▒ tacize u─črayaca─č─▒, sosyo-ekonomik d├╝zeyi d├╝┼č├╝k olan bireylerin istismara e─čilimli olaca─č─▒ d├╝┼č├╝ncesi, istismarc─▒lar─▒n pis ve hasta oldu─ču, istismar─▒n s─▒kl─▒kla bireyin tan─▒mad─▒─č─▒ ki┼čiler taraf─▒ndan ger├žekle┼čtirildi─či ve istismarc─▒n─▒n g├╝├ž kulland─▒─č─▒ yarg─▒lar─▒ yanl─▒┼čt─▒r. Erkek ├žocuklar da s─▒kl─▒kla istismar ve ┼čiddet vakalar─▒na konu olmaktad─▒r. ─░stismarc─▒lar─▒n sosyo-ekonomik d├╝zeyleri de─či┼čkendir ve toplum i├žerisinde do─črudan ay─▒rt edilebilecek belirgin ├Âzellikleri yoktur. ├ço─ču vakada istismarc─▒ ├žocu─čun tan─▒d─▒─č─▒ bir kimsedir ve baz─▒ vakalarda bu durumun ├žocukla istismarc─▒ aras─▒nda bir s─▒r/oyun haline getirildi─či, ├žocu─čun ya┼čad─▒klar─▒n─▒n bilincinde olmad─▒─č─▒ bilinmektedir.

“├çocuk ÔÇťHay─▒rÔÇŁ Demeyi Bilmeli”

─░stinye ├ťniversitesi ─░─░SBF Radyo, Sinema ve Televizyon B├Âl├╝m├╝ Ba┼čkan─▒ Do├ž. Dr. Aybike Sertta┼č

Son olarak, yap─▒lan ara┼čt─▒rmalara g├Âre ┼čiddet g├Âren ya da ┼čiddet eylemlerine tan─▒k olan bireylerin, yeti┼čkinlikte ┼čiddet uygulama e─čilimlerinin sekiz kat fazla oldu─ču ortaya ├ž─▒km─▒┼čt─▒r. Bu da medya, e─čitmenler ve yak─▒n ├ževre kadar, ailenin rol├╝n├╝n de ne kadar ├Ânemli oldu─čunu bir kez daha kan─▒tlamaktad─▒r. ├çocu─čun bedenine ├Ânce aile i├žerisinde sayg─▒ duyulmal─▒, ├žocu─čun k─▒yafetleri, ├žama┼č─▒rlar─▒ ya da bezi kamusal alanda de─či┼čtirilmemelidir. ├çocuk hem ÔÇťHay─▒rÔÇŁ demeyi hem de kendisine ÔÇťHay─▒rÔÇŁ dendi─činde bunun ne anlama geldi─čini bilmelidir. ├çocu─čun internet kullan─▒m─▒ takip edilmelidir. Her yeti┼čkin, istismar olabilece─čini d├╝┼č├╝nd├╝─č├╝ olaylar─▒ ihbar etmelidir.

“┼×iddet Ona G├Âz Yumana Da Geri D├Âner”

B├╝t├╝n bunlara ek olarak, hayvanlara y├Ânelik ┼čiddet eylemi ger├žekle┼čtiren ve hatta ├Âld├╝ren ki┼čilerin; insanlar─▒ kurban se├ženlerle mental olarak akraba oldu─ču bilinmektedir. ┼×iddetin her t├╝rl├╝s├╝ hem onu uygulayana hem de ona g├Âz yumana geri d├Âner, psikolojik ya da fiziksel olarak yans─▒r. Hem medya mensuplar─▒ hem de bilin├žli ve vicdan sahibi her vatanda┼č, kulland─▒klar─▒ dilin tutum ve davran─▒┼člar─▒na yans─▒d─▒─č─▒n─▒n ve kelebek etkisi yaratabildi─činin bilincinde olarak hareket etmelidir.

Payla┼č─▒m

Bunlar da ho┼čunuza gidebilir...

Bir yan─▒t yaz─▒n

E-posta adresiniz yay─▒nlanmayacak. Gerekli alanlar * ile i┼čaretlenmi┼člerdir